SELİMİYE CAMİİ ÇEVRESİ KENTSEL TASARIM VE PEYZAJ PROJESİ

UNESCO Dünya Kültürel Miras Listesinde yer alan Selimiye Camii Külliyesi’nin çevresini yeni bir görünüme kavuşturacak olan Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi kapsamında oluşturulacak alanlar ve sunulacak hizmetler alanın cazibesini önemli derecede yükseltecek.
rojenin uygulanacağı alan Edirne İli, Merkez İlçede, 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İmar Planında yer alan korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli, 29 Haziran 2011 tarihinde UNESCO Dünya Kültürel Miras Listesine dahil edilmiş olan Selimiye Camii ve çevresini kapsamaktadır.
AMAÇ VE HEDEFLER
Projenin hayata geçirilmesi ile birlikte konforlu bir kentsel buluşma mekânı oluşturulması; kent merkezinde görsel ve fiziksel kalitenin arttırılarak, kent imgesine ve yaşamına olumlu katkı sağlayacak mekânların yaratılması, alanın kullanımının çağdaş koruma ilkeleri doğrultusunda ele alınması; alanın iyileştirilmesine yönelik tasarım ilkelerinin, estetik, işlevsel, ekonomik ve çağdaş çözümlerin, dönüşüm modelleri ile ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Kentin dinamiklerine etki eden, ulusun mozaik kültürünün önemli bir parçası olan Selimiye Camii Külliyesi Çevresi dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçilerine yenilenmiş yüzüyle sunularak, yerel halkın sahip oldukları kültürün farkındalığı arttırılacak ve gelişmiş sosyo-ekonomik alt yapıyla daha yaşanılabilir bir çevre sağlayarak tarihsel turizmin neden olduğu sektörel yelpazeyi besleyip zenginleştirecektir.
“Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi” uygulama alanı içerisinde yer alan “Yemiş Kapanı Arkeolojik Kazı Alanı” arkeolojik park olarak proje içerisinde değerlendirilmiş ve öncelikli olarak Edirne kentlileri ve sonrasında ulusal ve uluslararası ilgilileri için ziyaret edilebilir, deneyimlenebilir bir eğitim alanının oluşturulması, kentsel sit alanı içerisinde başarılı bir koruma modeli ile kültür değerlerinin yaşatılarak kimlikli bir turizm destinasyonunun yaratılmasını sağlaması açısından önemli bir yenilik olacaktır.
Proje uygulama alanında yapılacak çalışmalar sonucunda oluşturulacak alanlar ve sunulacak hizmetler alanın cazibesini önemli derecede yükseltecek ve etki alanı başta Edirne olmakla birlikte Trakya bölgesinde bir kazanım sağlanacak, tüm ulusal ve uluslararası ziyaretçiler yeni bir sosyal ortama kavuşacaktır.
Selimiye Camii çevresine yönelik olarak; proje alanı içinde yer alan yapıların ve kamusal alanların tarihi dokusunu ortaya çıkaracak, çevresindeki diğer yaya alanları ve tarihi mekânlarla ilişki kuracak, söz konusu alanı taşıt trafiği baskısından kurtarıp alana gelen ziyaretçilerin ulaşımını düzenleyecek, ziyaretçilere ve yerel halka daha iyi ve daha kaliteli hizmet verecek park yeri ve otopark için çözüm üretecek, uygulama alanında yer alan yeşil alanlar ve kullanıma açık olan bölgelerde peyzaj uygulaması yapılarak bu alanlar değerlendirilecektir.
UYGULAMA ALANI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
Belediyemizin sahip olduğu güçlü idari yapı ve uzun yıllara dayalı tecrübesi ile Selimiye Camii Kentsel Tasarım Proje alanının sürdürülebilirliği sorunsuz bir şekilde gerçekleşecektir. Yerel Yönetim olarak kültürel, sanatsal, sosyal ve turizm altyapıyı geliştirmek ve destek olmak öncelikli görevimizdir. Bunun için proje alanının tanıtılması, resmi kurumlar ve turizm acentalarına bildirilmesi düzenli ve sürekli yapılacaktır. Belediye olarak Edirne turizminin gelişmesine katkı sağlamak, bu sektörün güçlenmesine katkıda bulunmak proje kapsamında mümkün olacaktır.
PROJE ORTAKLARI ve DESTEKÇİLERİ
1- Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
2- Edirne Valiliği
3- Edirne Müze Müdürlüğü
4- Trakya Kalkınma Ajansı
UNESCO Dünya Miras Komitesi’nin 19-29 Haziran 2011 tarihleri arasında Paris’te gerçekleştirdiği 35. Dönem Toplantısında kültürel varlık olarak UNESCO Dünya Kültürel Miras Listesi’ne 29 Haziran 2011 tarihinde dâhil edilen “Edirne Selimiye Camii Külliyesi” Dünya Mirası olmasıyla birlikte tarihi ve kültürel açıdan uluslararası kurumların ilgi ve denetimine de açılmıştır. 
UNESCO, Dünya Miras Listesi’nde bulunan tüm varlıkların korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için yürütülecek çalışmalarda, kültür varlığının çevresi ile bir bütün olarak ele alınmasını şart koşmaktadır. Bu koşulu sağlamak amacı doğrultusunda 2009 yılında Edirne Belediyesi tarafından “Selimiye Camii Çevresi Ulusal Kentsel Tasarım Proje Yarışması” düzenlenmiştir. 
2010 yılında Edirne Belediyesi’ne teslim edilen projeler seçkin bir jüri tarafından değerlendirilmiştir. Yarışma sonucunda tasarımını Mimar Beril Serbes’in yapmış olduğu Selimiye Camii çevresine ait avan proje birinci olarak seçilmiş ve uygulama yapılabilmesi amacıyla 2010 yılında Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayına sunulmuştur. 
2013 yılında alınmış olan Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararında “uygulanması planlanan proje alanı içerisinde yer aldığı tarihi kaynaklardan bilinen ve 1976 yılında tescili yapılan Yemiş Kapanı’nın araştırma kazısının yapılmasına, rölövesinin hazırlanmasına ve projeye dâhil edilmesine” karar verilmiştir. 
Koruma Kurulu kararının ardından, finansmanı Edirne Belediyesi ve Edirne Valiliği’nce karşılanan Yemiş Kapanı Kurtarma Kazısı’na 16 Şubat 2015 tarihinde Edirne Müze Müdürlüğü tarafından başlanmıştır. Kazı süreci devam ederken, Edirne Belediyesi tarafından avan proje “Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi” olarak revize ettirilerek, Yemiş Kapanı kazı alanının da entegre edilmesiyle iki etap halinde uygulanmasına karar verilmiştir. Revize ettirilen proje, Koruma Kurulu’na sunulmuş, 11 Nisan 2016 tarihli Kurul Kararı ile, avan projenin prensipte uygun olduğuna, Yemiş Kapanı’nda yapılmakta olan kazıların sonucunda elde edilecek veriler doğrultusunda hana ait proje önerilerinin ve Selimiye çevresine ait uygulama projelerinin hazırlanarak kurula sunulmasına karar verilmiştir.
Projede tarihi sokak izleri korunmuş ve bu sokakların vurgulanması için etrafındaki topografya pahlı olarak yükseltilerek yeşil peyzaj dokusu haline getirilmiştir. Selimiye yönünde yalın bir peyzaj örüntüsü ve bu örüntünün içinde etkinliklerin yapılacağı, insanların toplanıp vakit geçireceği, çevre donatıları ile zenginleşmiş bir kent mekânı kurgulanmıştır. 
Dış mekân kurgusu mimari elemanların kullanımı ile güçlendirilmektedir. Proje alanında canlandırılması istenen tarihi akslar, geçirgen yapılarla tutulmuştur. 
Yapıların malzemesi ahşap ve camdır. Bu yapılar iz ve geometrilerini etraflarındaki önemli yapılardan alırlar. Osmanlı kent dizgesi mantığındaki gibi, var olana saygı göstererek, onunla birlikte var olma durumu üzerinden tasarlanmışlardır. 
Edirne Belediyesi önündeki aks revaklarla ve birtakım fonksiyonlarla güçlendirilmiştir. Bu aks üzerinde de yapılar geçirgendir ve sokakları tutmaktadır. Gölge yapan saçaklar hem yola hem de arkalarında oluşturdukları avlulara uzanır ve kent yaşantısını destekler. Bu aksın canlanması için Mimar Sinan Caddesi’nin yayalaştırılması sağlanacaktır. Böylece bu önemli aks kent kurgusu içindeki yerini yeniden bulacaktır. 
Selimiye Camii’nin güneydoğusunda yer alan Hıdır Ağa Camii’nin de bulunduğu yeşil alan peyzaj projesi içinde değerlendirilmiştir. Camiye ulaşım tarihten gelen, Arasta’nın kapısını tutan iz korunarak yeniden tasarlanmış, kafeterya gibi ihtiyaç birimleri eklemesi ile günümüzde olduğu gibi yoğun yeşil dokulu bir peyzaj öngörülerek kent içinde yaşayan mekânlara dönüşmesi sağlanmıştır.
Selimiye’nin kuzeydoğusunda yer alan Osmanlı Mezar Taşları Sergi Alanında, mezarlık algısının düzeltilebilmesi ve “Selimiye’nin arkası” olma durumundan kurtulabilmesi için pergolalarla saçaklı bir avlu oluşturulmuştur. Osmanlı mezar taşları bu avluda sergilenmiştir. Pergolaların arkasında yer alan mekânlara mezar taşı işçiliği atölyesi, modern heykel atölyesi ve iki adet yeme-içme birimi fonksiyon olarak verilmektedir. 
Bugün Selimiye’nin ana giriş kapısını tutan alanın karşısındaki otopark alanı projede insanların buluşacağı ve etkinliklerin yapılacağı yarı açık mekanları, kafeterya birimlerini, Edirne ve Selimiye ile ilgili enstalasyon ve video görüntülerine ulaşılacak bir sinevizyon odasını, turizm bilgilendirme birimini, kent kültürüne ait ürünlerin üretilip, sergilenebileceği atölyeleri (1 adet meyve sabunu atölyesi, 1 adet süpürge atölyesi, 1 adet ahşap işleme atölyesi, 1 adet ebru atölyesi) barındıran yeşil örüntülü bir peyzaj ile halkın kullanımına sunulacaktır. 
Trakya Kalkınma Ajansı “2015 yılı Doğrudan Faaliyet Desteği Programı”’na, Edirne Belediyesi olarak “Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi” ile başvuru yapılmıştır. TR21/15/DFD/0012 referans numaralı “Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi” isimli projemiz destek almaya hak kazanmış olup, 23.11.2015 tarihinde Trakya Kalkınma Ajansı ile sözleşme imzalanmıştır. Projenin toplam maliyeti 119.000 TL. olarak belirlenmiş olup, toplam maliyetin %75,63’lük kısmı (90.000 TL.) Trakya Kalkınma Ajansı tarafından, %24,37’lik kısmı (29.000 TL.) ise Edirne Belediyesi’nin bütçesinden karşılanmıştır. Kalkınma ajansından alınan destek kapsamında çizimi yapılan “Selimiye Camii Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzaj Projesi” tamamlanmış olup, Edirne Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün onayına sunulmuş ve Koruma Bölge Kurulu tarafından uygun bulunmuştur. Projenin uygulama sürecine ilişkin hazırlıklara başlanılmıştır. 

Proje Fotoğrafları